ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ, 04 Νοεμβρίου 1982, η Compaq ανακοινώνει τον Compaq Portable, έναν φορητό υπολογιστή που θα γράψει τη δική του ιστορία στην αγορά των IBM PC συμβατών συστημάτων. Πρόκειται για το πρώτο προϊόν της νεοσύστατης εταιρείας, η οποία είχε ιδρυθεί τον Φεβρουάριο του 1982 από τρία πρώην στελέχη της Texas Instruments. Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, η Compaq θα εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους κατασκευαστές προσωπικών υπολογιστών παγκοσμίως.

Ο Compaq Portable κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 1983 και αποτέλεσε ένα από τα πρώτα πραγματικά επιτυχημένα φορητά συστήματα με πλήρη συμβατότητα προς τον IBM PC. Δεν ήταν, ωστόσο, ο πρώτος φορητός υπολογιστής ούτε ο πρώτος IBM PC συμβατός. Είχαν προηγηθεί συστήματα όπως ο Osborne 1 και ο καναδικός Dynalogic Hyperion, ο οποίος είχε παρουσιαστεί το 1982 και έφτασε στην αγορά τον Ιανουάριο του 1983. Η μεγάλη επιτυχία της Compaq ήταν ότι κατάφερε να προσφέρει έναν φορητό υπολογιστή με εξαιρετικά υψηλό επίπεδο συμβατότητας με το πρότυπο της IBM, ανοίγοντας τον δρόμο για μια ολόκληρη γενιά PC clones.

Σε μία εποχή που το πρότυπο IBM PC κυριαρχεί στην αγορά, η Compaq αποφασίζει να αμφισβητήσει την πρωτοκαθεδρία της IBM. Το όνομά της προέρχεται από τις λέξεις Compatibility και Quality, αποτυπώνοντας ακριβώς τη φιλοσοφία με την οποία δημιουργήθηκε η εταιρεία. Ιδρυτές της ήταν οι Rod Canion, Jim Harris και Bill Murto, τρία πρώην στελέχη της Texas Instruments που διέκριναν την ευκαιρία να κατασκευάσουν έναν υπολογιστή συμβατό με τον IBM PC, αλλά με τη δική τους σχεδιαστική προσέγγιση.

Για την ανάπτυξη του Compaq Portable χρειάστηκε περίπου ένας χρόνος και επένδυση της τάξης του ενός εκατομμυρίου δολαρίων. Το μεγαλύτερο τεχνικό εμπόδιο ήταν το BIOS του IBM PC, το οποίο περιείχε κώδικα πνευματικής ιδιοκτησίας της IBM. Η Compaq δεν μπορούσε απλώς να αντιγράψει τον κώδικα και να τον ενσωματώσει στο δικό της σύστημα. Έπρεπε να δημιουργήσει μια νέα υλοποίηση που θα συμπεριφερόταν με τον ίδιο τρόπο, χωρίς να χρησιμοποιήσει το πρωτότυπο λογισμικό της IBM.

Για τον σκοπό αυτό εφαρμόστηκε η μέθοδος της clean-room reverse engineering. Οι μηχανικοί χωρίστηκαν σε δύο ανεξάρτητες ομάδες. Η πρώτη μελέτησε τη συμπεριφορά του αρχικού BIOS και κατέγραψε λεπτομερώς τις λειτουργίες του, χωρίς να αντιγράφει τον κώδικά του. Η δεύτερη ομάδα, έχοντας στη διάθεσή της μόνο τις τεχνικές προδιαγραφές και τις περιγραφές της συμπεριφοράς, ανέπτυξε από την αρχή ένα νέο BIOS. Το αποτέλεσμα ήταν ένα σύστημα με εξαιρετικά υψηλή συμβατότητα με τον IBM PC, χωρίς αντιγραφή του αρχικού κώδικα της IBM. Η συγκεκριμένη διαδικασία αποτέλεσε ορόσημο στην ιστορία των συμβατών προσωπικών υπολογιστών.

Η Compaq δεν περιορίστηκε στην κατασκευή ενός συμβατού desktop υπολογιστή. Επέλεξε να μεταφέρει την εμπειρία ενός πλήρους IBM PC σε ένα περίβλημα που μπορούσε να μεταφερθεί από τον χρήστη. Το αποτέλεσμα ήταν ένας υπολογιστής τύπου βαλίτσας, με ενσωματωμένη οθόνη CRT και πληκτρολόγιο που αποσπώταν για τη μεταφορά του.

Η σχεδίασή του βασιζόταν σε συμβατικά υποσυστήματα προσωπικών υπολογιστών, χωρίς να επιχειρεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο χρήσης τους. Σε αντίθεση με τα σύγχρονα laptops, ο Compaq Portable δεν διέθετε εσωτερικές μπαταρίες. Χρειαζόταν σύνδεση στο ηλεκτρικό δίκτυο για να λειτουργήσει, επομένως ο όρος «φορητός» περιέγραφε κυρίως τη δυνατότητα μεταφοράς του και όχι την αυτονομία του.

Ένα από τα στοιχεία που ξεχώριζαν ήταν το ιδιαίτερα συμπαγές για την εποχή τροφοδοτικό του, ισχύος 130 Watt. Παρά τις προσπάθειες περιορισμού των διαστάσεων, το συνολικό βάρος έφτανε περίπου τα 12,5 κιλά. Δεν ήταν, λοιπόν, ένα μηχάνημα που θα έβαζε κανείς εύκολα σε μια τσάντα, αλλά μπορούσε να μεταφερθεί από γραφείο σε γραφείο ή να συνοδεύσει έναν επαγγελματία στα ταξίδια του.

Η τιμή του ξεκινούσε από περίπου 2.995 δολάρια με μία μονάδα δισκέτας και έφτανε τα 3.590 δολάρια στη διαμόρφωση με δύο floppy drives. Υπήρχε επίσης δυνατότητα επιλογής σκληρού δίσκου 10 MB σε διαφορετικές διαμορφώσεις της οικογένειας. Παρότι το κόστος ήταν υψηλό, ο Compaq Portable προσέφερε ένα ολοκληρωμένο και συμβατό επαγγελματικό σύστημα, με δυνατότητες που τον έκαναν ιδιαίτερα ελκυστικό για την αγορά επιχειρήσεων.

Η εμπορική του επιτυχία ήταν εντυπωσιακή. Το 1983, την πρώτη χρονιά κατά την οποία η Compaq διέθεσε προϊόντα στην αγορά, πούλησε περίπου 53.000 υπολογιστές και κατέγραψε έσοδα περίπου 111,2 εκατομμυρίων δολαρίων. Ήταν μια εξαιρετική επίδοση για μια τόσο νέα εταιρεία και ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα ταχύτατης ανάπτυξης στην ιστορία της αμερικανικής βιομηχανίας υπολογιστών.

Ο Compaq Portable αποτέλεσε την αρχή μιας ολόκληρης οικογένειας φορητών υπολογιστών. Ακολούθησαν νεότερα μοντέλα, όπως ο Compaq Portable II του 1986, με επεξεργαστή Intel 80286, και ο Compaq Portable III του 1987, ο οποίος υιοθέτησε πιο συμπαγή σχεδίαση και μεγαλύτερη οθόνη. Παράλληλα, η εταιρεία συνέχισε να εξελίσσει τη σειρά Deskpro, κατασκευάζοντας συστήματα που ανταγωνίζονταν άμεσα τα αντίστοιχα μοντέλα της IBM.

Η σημαντικότερη ίσως στιγμή της τεχνολογικής της πορείας ήρθε το 1986, με τον Compaq Deskpro 386. Ήταν ο πρώτος IBM PC συμβατός υπολογιστής που κυκλοφόρησε από μεγάλο κατασκευαστή με επεξεργαστή Intel 80386, πριν ακόμη παρουσιάσει η ίδια η IBM αντίστοιχο σύστημα. Με αυτή την κίνηση, η Compaq απέδειξε ότι δεν ήταν πλέον απλώς ένας κατασκευαστής συμβατών υπολογιστών, αλλά μπορούσε να προηγείται της IBM στην υιοθέτηση νέων τεχνολογιών.

COMPAQ PORTABLE

CPU: Intel 8088 στα 4,77 MHz Μνήμη: 128 KB RAM (επεκτάσιμη έως 640 KB, με κατάλληλες κάρτες επέκτασης) Οθόνη: Μονόχρωμη CRT 9 ιντσών, πράσινου φωσφόρου Γραφικά: CGA, έως 640 × 200 pixels σε μονόχρωμη λειτουργία Μέσα αποθήκευσης: 2 × 5,25″ floppy disk drives, χωρητικότητας 320 KB το καθένα (ανάλογα με τη διαμόρφωση) Προαιρετική αποθήκευση: Σκληρός δίσκος 10 MB σε διαθέσιμες διαμορφώσεις Θύρες επέκτασης: 5 × 8-bit ISA Βάρος: Περίπου 12,5 κιλά Λειτουργικό σύστημα: Compaq DOS / MS-DOS Τροφοδοσία: Ενσωματωμένο τροφοδοτικό 130 Watt

(*) Ο Compaq Portable δεν ήταν ο πρώτος φορητός IBM PC συμβατός. Ο καναδικός Dynalogic Hyperion είχε παρουσιαστεί την άνοιξη του 1982, στο COMDEX του Atlantic City, και οι πρώτες μονάδες του κατασκευάστηκαν τον Ιανουάριο του 1983. Ο Hyperion έφτασε στην αγορά πριν από τον Compaq Portable, ο οποίος κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του ίδιου έτους. Ωστόσο, η Compaq κατάφερε να προσφέρει μια εξαιρετικά επιτυχημένη και ευρέως συμβατή υλοποίηση του IBM PC, καθιερώνοντας το όνομά της στην αγορά.

Ο Compaq Portable δεν ήταν απλώς ένας υπολογιστής μέσα σε μια βαλίτσα. Ήταν το πρώτο μεγάλο βήμα μιας εταιρείας που απέδειξε ότι η IBM δεν είχε πλέον τον αποκλειστικό έλεγχο της αγοράς των συμβατών προσωπικών υπολογιστών. Και κάπως έτσι, μια νεοσύστατη ομάδα μηχανικών από το Τέξας κατάφερε να αλλάξει τις ισορροπίες στον κόσμο των PC.