ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 04 Οκτωβρίου 1968, η Hewlett-Packard παρουσιάζει το HP 9100A, μια μηχανή που βρίσκεται σε ένα ιδιαίτερο σημείο της ιστορίας των υπολογιστών. Ήταν μια προγραμματιζόμενη επιστημονική αριθμομηχανή, όμως η διαφήμισή της χρησιμοποίησε έναν όρο που τότε έμοιαζε σχεδόν παράξενος: «personal computer».

Με τα σημερινά δεδομένα, το HP 9100A θα τοποθετούσαμε περισσότερο στην κατηγορία των desktop scientific calculators. Για την εποχή του όμως ήταν κάτι πολύ διαφορετικό. Η ίδια η HP το χαρακτηρίζει ως τον πρώτο της «personal computer» και ως τον πρώτο προγραμματιζόμενο επιστημονικό επιτραπέζιο υπολογιστή.

Το 1968, η λέξη computer παρέπεμπε κυρίως σε μεγάλα και πανάκριβα mainframes ή σε ογκώδη minicomputers, μηχανήματα που απευθύνονταν κατά κανόνα σε επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και μεγάλους οργανισμούς. Η ιδέα ενός υπολογιστή που θα βρισκόταν πάνω στο γραφείο ενός ανθρώπου και θα χρησιμοποιούνταν προσωπικά απείχε ακόμη αρκετά από την εικόνα που έχουμε σήμερα.

Κι όμως, το HP 9100A έδειχνε προς αυτή την κατεύθυνση. Ο όρος «personal computer» εμφανίστηκε σε διαφήμιση της HP για το συγκεκριμένο μηχάνημα το 1968, αρκετά χρόνια πριν ο όρος αποκτήσει τη σύγχρονη σημασία του.

Παράλληλα, το τμήμα μάρκετινγκ της HP προτίμησε να το παρουσιάσει ως «personal calculator». Η επιλογή δεν ήταν τυχαία. Η λέξη «computer» εκείνη την εποχή παρέπεμπε σε κάτι τεράστιο, περίπλοκο και ακριβό, και η HP δεν ήθελε να αποθαρρύνει τους πιθανούς αγοραστές.

Η τιμή του HP 9100A βρισκόταν γύρω στα 4.900–5.000 δολάρια το 1968, ποσό που σήμερα αντιστοιχεί σε δεκάδες χιλιάδες δολάρια. Η επίσημη διαφημιστική καταχώριση της HP το παρουσίαζε ως ένα σύστημα που μπορούσε να βρίσκεται διαρκώς «στα χέρια» του επιστήμονα ή του μηχανικού, χωρίς την ανάγκη πρόσβασης σε έναν μεγάλο υπολογιστή.

Ένας υπολογιστής χωρίς μικροεπεξεργαστή

Το HP 9100A ήταν στην πραγματικότητα μια προγραμματιζόμενη επιστημονική αριθμομηχανή, αλλά η εσωτερική του σχεδίαση μόνο απλή δεν ήταν.

Δεν διέθετε έναν σύγχρονο επεξεργαστή ούτε κάποιο ολοκληρωμένο κύκλωμα που να συγκεντρώνει την επεξεργαστική λογική σε ένα chip. Η λειτουργία του βασιζόταν σε διακριτή λογική και ξεχωριστά κυκλώματα, οργανωμένα στο εσωτερικό της συσκευής. Η αρχιτεκτονική του χρησιμοποιούσε hard-wired logic, ROM και μνήμη μαγνητικού πυρήνα.

Στο εσωτερικό του υπήρχαν έξι επίπεδα πλακετών με τα κυκλώματα επεξεργασίας, ενώ η λογική του συστήματος περιλάμβανε δεκάδες κυκλώματα flip-flop. Η μνήμη εργασίας ήταν τύπου magnetic core, τεχνολογία που χρησιμοποιούνταν ευρέως στους υπολογιστές εκείνης της εποχής.

Ο εσωτερικός χρονισμός του συστήματος βασιζόταν σε ρολόι περίπου 1,21 MHz. Παρά την απουσία μικροεπεξεργαστή, το HP 9100A μπορούσε να εκτελεί σύνθετους επιστημονικούς υπολογισμούς και να προγραμματίζεται για επαναλαμβανόμενες εργασίες.

Οι επιδόσεις του για την εποχή ήταν εντυπωσιακές: περίπου 2 ms για προσθαφαιρέσεις κινητής υποδιαστολής, 22 ms για πολλαπλασιασμό, 27 ms για διαίρεση, περίπου 70 ms για υπολογισμό λογαρίθμου και περίπου 330 ms για τριγωνομετρικές πράξεις.

Μαγνητικές κάρτες και προγραμματισμός

Ένα από τα στοιχεία που έκαναν το HP 9100A ιδιαίτερα ενδιαφέρον ήταν η δυνατότητα αποθήκευσης προγραμμάτων σε μαγνητικές κάρτες. Έτσι, ο χρήστης μπορούσε να δημιουργήσει μια σειρά υπολογισμών και να την αποθηκεύσει, ώστε να την επαναχρησιμοποιήσει χωρίς να χρειάζεται να εισάγει ξανά ολόκληρη τη διαδικασία.

Η ιδέα αυτή δεν ξεκίνησε από την HP. Τρία χρόνια νωρίτερα, η Olivetti είχε παρουσιάσει την Programma 101, μια πρωτοποριακή προγραμματιζόμενη επιτραπέζια μηχανή που είχε ήδη χρησιμοποιήσει μαγνητικές κάρτες. Η HP αξιοποίησε αντίστοιχες λύσεις στο HP 9100A και, στο πλαίσιο της σχετικής συμφωνίας, κατέβαλε περίπου 900.000 δολάρια στην ιταλική εταιρεία για τη χρήση της τεχνολογίας.

Το HP 9100A ακολούθησε έτσι έναν διαφορετικό δρόμο από τα μεγάλα υπολογιστικά συστήματα της εποχής: ένα σχετικά συμπαγές μηχάνημα πάνω σε ένα γραφείο, προορισμένο για επιστήμονες και μηχανικούς, με δικό του πληκτρολόγιο, οθόνη, αποθήκευση και δυνατότητα προγραμματισμού.

Το HP 9100A σε αριθμούς

HP 9100A

Επεξεργαστής: – Μνήμη RAM: 2.208 bits core memory (6 × 16 × 23 bits) Μνήμη ROM: 32 kbits Οθόνη: CRT πράσινη, 3 γραμμών Θύρες: Ανάγνωσης καρτών, general expansion, memory module Περιφερειακά: εκτυπωτής, digitizer, plotter, εξωτερική οθόνη Διαστάσεις: 47,5 × 40 × 20,6 εκατοστά Βάρος: 18 κιλά

Η HP αργότερα θα συνέχιζε την πορεία της στον χώρο των υπολογιστών με πολύ διαφορετικές μηχανές. Το HP 9100A όμως είχε ήδη κάνει κάτι σημαντικό: έφερε την υπολογιστική ισχύ μακριά από το απρόσιτο περιβάλλον των μεγάλων υπολογιστικών κέντρων και πάνω στο γραφείο του ίδιου του χρήστη.

Και μπορεί το 1968 να έμοιαζε περισσότερο με μια εντυπωσιακή επιστημονική αριθμομηχανή παρά με τον προσωπικό υπολογιστή όπως τον γνωρίσαμε αργότερα, όμως η φράση «personal computer» είχε ήδη αρχίσει να βρίσκει τη θέση της στην ιστορία.

Από το HP 9100A και την εποχή των μαγνητικών καρτών μέχρι τα μικροϋπολογιστικά συστήματα των δεκαετιών του ’70 και του ’80, η απόσταση μέχρι το computer πάνω σε κάθε γραφείο ήταν πλέον πολύ μικρότερη.