Σαν σήμερα, στις 7 Νοεμβρίου 1994, οι Apple, IBM και Motorola ανακοινώνουν μια φιλόδοξη συνεργασία για τη δημιουργία της CHRP (Common Hardware Reference Platform). Στόχος ήταν η ανάπτυξη μιας κοινής πλατφόρμας υπολογιστών βασισμένων στην αρχιτεκτονική PowerPC, η οποία θα μπορούσε να υποστηρίζει διαφορετικά λειτουργικά συστήματα, ανεξάρτητα από τον κατασκευαστή του hardware.

Η ιδέα ήταν ιδιαίτερα ελκυστική για την εποχή: ένας υπολογιστής PowerPC θα μπορούσε, ανάλογα με την πιστοποίηση και την υλοποίησή του, να εκτελεί Mac OS, Windows NT, OS/2, AIX, Solaris ή Novell NetWare. Μια κοινή βάση hardware που θα έδινε στους κατασκευαστές μεγαλύτερη ελευθερία και στους χρήστες περισσότερες επιλογές. Το σχέδιο, όμως, αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκολο στην πράξη από όσο φαινόταν στα χαρτιά.

Από τη συνεργασία AIM στο PReP

Η CHRP αποτέλεσε ένα ακόμη σημαντικό βήμα της συνεργασίας AIM (Apple, IBM, Motorola), η οποία είχε ξεκινήσει το 1991 με στόχο την ανάπτυξη και προώθηση της αρχιτεκτονικής PowerPC.

Ένα από τα προηγούμενα βήματα ήταν το PReP (PowerPC Reference Platform), μια προδιαγραφή που αναπτύχθηκε με πρωτοβουλία της IBM. Σκοπός της ήταν να καθορίσει μια κοινή αρχιτεκτονική hardware για υπολογιστές PowerPC, με διαύλους και εξαρτήματα που θα επέτρεπαν τη δημιουργία συστημάτων από διαφορετικούς κατασκευαστές.

Το PReP σχεδιάστηκε με γνώμονα την υποστήριξη πολλών λειτουργικών συστημάτων, όπως τα Windows NT, OS/2, AIX, Solaris και Taligent. Η φιλοσοφία του θύμιζε την ευελιξία της αγοράς IBM-PC, χωρίς όμως να βασίζεται στην x86 αρχιτεκτονική.

Η CHRP ήρθε να επεκτείνει αυτήν την προσπάθεια. Συνδύαζε στοιχεία του PReP με χαρακτηριστικά της πλατφόρμας Power Macintosh, επιδιώκοντας να δημιουργήσει μια ευρύτερη κοινή βάση για προσωπικούς υπολογιστές και επαγγελματικά συστήματα. Στη λίστα των λειτουργικών συστημάτων που προορίζονταν να υποστηριχθούν προστέθηκαν το Mac OS και το NetWare της Novell, ενώ προβλεπόταν επίσης η υποστήριξη των Windows NT, OS/2, AIX και Solaris.

OpenFirmware και κοινή εκκίνηση συστημάτων

Για να επιτευχθεί η ανεξαρτησία από συγκεκριμένο κατασκευαστή, σημαντικό ρόλο στην CHRP είχε το OpenFirmware, το οποίο βασιζόταν στο πρότυπο IEEE 1275-1994. Πρόκειται για ένα σύστημα firmware που αναλάμβανε την αρχικοποίηση του hardware και την παροχή μιας κοινής διεπαφής προς το λειτουργικό σύστημα.

Η χρήση του OpenFirmware ήταν ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επέτρεπε σε διαφορετικές υλοποιήσεις PowerPC να ακολουθούν κοινές διαδικασίες εκκίνησης και αναγνώρισης συσκευών. Έτσι, η πλατφόρμα δεν θα εξαρτιόταν από εντελώς διαφορετικούς μηχανισμούς firmware για κάθε κατασκευαστή.

Η προδιαγραφή CHRP εξελίχθηκε σταδιακά. Η ανακοίνωση του Νοεμβρίου 1994 αφορούσε την πρόθεση των τριών εταιρειών να αναπτύξουν το κοινό πρότυπο. Η επίσημη ανακοίνωση της διαθεσιμότητας της PowerPC Platform έγινε τον Νοέμβριο του 1995, ενώ οι τεχνικές προδιαγραφές συνέχισαν να εξελίσσονται τα επόμενα χρόνια.

Οι Mac συμβατοί και η χαμένη ευκαιρία

Ήδη από τις αρχές του 1994, η Apple είχε ανακοινώσει την πρόθεσή της να ανοίξει την αγορά Macintosh σε τρίτους κατασκευαστές, επιτρέποντας την αδειοδότηση τεχνολογίας και λογισμικού της. Η προοπτική ήταν να δημιουργηθεί μια νέα αγορά Mac συμβατών, κατά το πρότυπο των IBM-PC, με περισσότερους κατασκευαστές και μεγαλύτερη ποικιλία συστημάτων.

Η CHRP φαινόταν να προσφέρει το κατάλληλο τεχνικό υπόβαθρο για αυτήν την εξέλιξη. Οι κατασκευαστές θα μπορούσαν να σχεδιάζουν υπολογιστές με κοινές προδιαγραφές, χωρίς να χρειάζεται να αντιγράφουν πιστά την εσωτερική σχεδίαση των Power Macintosh.

Ωστόσο, η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Οι περισσότεροι εμπορικοί Mac clones που εμφανίστηκαν από το 1995 και μετά βασίζονταν σε αδειοδοτημένη τεχνολογία Macintosh και όχι στην προδιαγραφή CHRP. Το κοινό πρότυπο δεν κατάφερε να γίνει η καθολική βάση της αγοράς συμβατών Mac που οραματίζονταν οι δημιουργοί του.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα ήταν το Motorola StarMax 6000, ένα σύστημα βασισμένο σε CHRP, το οποίο ανακοινώθηκε το 1997 και σχεδιάστηκε με επεξεργαστή PowerPC G3. Παρά την παρουσίασή του, δεν κυκλοφόρησε ποτέ στην αγορά.

Η εικόνα ήταν διαφορετική στην πλευρά της IBM. Η εταιρεία κατασκεύασε πραγματικά συστήματα συμβατά με CHRP, ανάμεσά τους τα RS/6000 Model F50, H50 και S70. Τα συστήματα αυτά απευθύνονταν κυρίως στην επαγγελματική αγορά και μπορούσαν να εκτελούν το λειτουργικό σύστημα AIX. Επομένως, η CHRP δεν έμεινε αποκλειστικά στα χαρτιά, αλλά δεν κατάφερε να καθιερωθεί ως η κοινή πλατφόρμα για ολόκληρη την αγορά προσωπικών υπολογιστών.

Η επιστροφή του Steve Jobs και το τέλος των Mac clones

Η πορεία της CHRP επηρεάστηκε καθοριστικά από τις αλλαγές στην Apple. Η επιστροφή του Steve Jobs στην εταιρεία το 1997, αρχικά ως συμβούλου και στη συνέχεια με ουσιαστικό έλεγχο στη διοίκησή της, σηματοδότησε την αλλαγή στρατηγικής απέναντι στους κατασκευαστές Mac συμβατών.

Η Apple είχε διαπιστώσει ότι η αδειοδότηση του Mac OS δεν οδηγούσε απαραίτητα στην αύξηση της συνολικής αγοράς Macintosh. Αντίθετα, αρκετοί κατασκευαστές προσέφεραν φθηνότερα συστήματα που ανταγωνίζονταν άμεσα τα προϊόντα της ίδιας της Apple. Η εταιρεία θεωρούσε πλέον ότι το μοντέλο των αδειών δεν απέφερε τα αναμενόμενα οικονομικά οφέλη.

Το 1997 η Apple άρχισε να περιορίζει δραστικά την υποστήριξη των Mac clones. Η εξαγορά της Power Computing και οι αλλαγές στους όρους αδειοδότησης αποτέλεσαν καθοριστικά βήματα. Η διάθεση του Mac OS 8 τον Ιούλιο του 1997 επιτάχυνε το τέλος της αγοράς, καθώς οι υφιστάμενες συμφωνίες δεν εξασφάλιζαν στους περισσότερους κατασκευαστές δικαίωμα χρήσης του νέου λειτουργικού συστήματος.

Η περίπτωση της UMAX είχε ορισμένες ιδιαιτερότητες, καθώς η Apple συμφώνησε να της επιτρέψει τη διάθεση του Mac OS 8 υπό συγκεκριμένους όρους. Ωστόσο, η συμφωνία δεν περιλάμβανε το δικαίωμα χρήσης του λειτουργικού σε νέα συστήματα βασισμένα στην CHRP.

Η ιστορία των Mac clones παρουσιάζεται αναλυτικότερα και στο αφιέρωμα του Retrocity.gr Macλώνοι. Η κατάρρευση αυτής της αγοράς αφαίρεσε από την CHRP μία από τις σημαντικότερες πιθανές εμπορικές διεξόδους της.

Από την CHRP στις μεταγενέστερες πλατφόρμες Power

Παρά το γεγονός ότι η αρχική φιλοδοξία για μια ενιαία πλατφόρμα δεν υλοποιήθηκε όπως είχε σχεδιαστεί, η δουλειά των Apple, IBM και Motorola δεν πήγε εντελώς χαμένη. Η CHRP αποτέλεσε τη βάση για μεταγενέστερες εξελίξεις στον χώρο των PowerPC συστημάτων, ενώ η IBM συνέχισε να εξελίσσει τις προδιαγραφές της για επαγγελματικούς υπολογιστές και servers.

Μία από τις σημαντικές μεταγενέστερες εξελίξεις ήταν η RPA (PowerPC Platform Architecture), η οποία συνδύασε στοιχεία της CHRP με πρόσθετες επεκτάσεις της IBM. Η προδιαγραφή αυτή αποτέλεσε τη βάση για νεότερα συστήματα της οικογένειας RS/6000 και τις μετέπειτα πλατφόρμες Power.

Παράλληλα, η πρωτοβουλία PAPR (Power Architecture Platform Reference) του Power.org συνέβαλε στη διαμόρφωση κοινών προδιαγραφών για συστήματα Power Architecture, με ιδιαίτερη σημασία για την υποστήριξη του Linux. Δεν επρόκειτο για απλή μετονομασία της CHRP, αλλά για μεταγενέστερη εξέλιξη της ευρύτερης προσπάθειας δημιουργίας κοινών προδιαγραφών για τις πλατφόρμες Power.

Η συνεργασία AIM δεν πέτυχε τελικά να δημιουργήσει το αντίπαλο δέος στην κυριαρχία των x86 υπολογιστών που οραματιζόταν. Η αρχιτεκτονική PowerPC, ωστόσο, συνέχισε να αποτελεί βασικό στοιχείο των υπολογιστών Apple μέχρι τη μετάβαση της εταιρείας στους επεξεργαστές Intel το 2006.

Η CHRP έμεινε στην ιστορία ως μια από τις πιο φιλόδοξες προσπάθειες της δεκαετίας του 1990 να διαχωριστεί το hardware από το λειτουργικό σύστημα. Μια ιδέα που σήμερα μοιάζει αυτονόητη, αλλά τότε απαιτούσε τη συνεργασία τριών τεχνολογικών κολοσσών και την υπέρβαση σημαντικών εμπορικών και τεχνικών εμποδίων.